Kolejna edycja kampanii „Hematologia – poznaj choroby krwi”

Fundacja Urszuli Jaworskiej
2 dni temu
3 minut(y) czytania

Patronat Medialny Fundacji

Kampania „Hematologia – poznaj choroby krwi”.

W hematologii dokonuje się bezprecedensowy przełom. Terapie celowane, immunoterapie i nowoczesne terapie komórkowe sprawiają, że diagnozy jeszcze niedawno uznawane za wyrok coraz częściej stają się chorobami przewlekłymi, które można kontrolować przez lata. O tej zmianie, o codziennych wyzwaniach pacjentów oraz o ogromnym znaczeniu wczesnej i precyzyjnej diagnostyki opowiada kampania edukacyjna „Hematologia – poznaj choroby krwi”. Jej celem jest szeroka edukacja społeczeństwa na temat chorób krwi – zarówno nowotworów krwi, jak i skaz krwotocznych – a także budowanie merytorycznej dyskusji o nowoczesnych standardach opieki i dostępie polskich pacjentów do światowych osiągnięć medycyny.

Zmiana filozofii leczenia – od chemioterapii do terapii celowanych

Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie, prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego (PTHiT), największym przełomem nie jest pojedyncza technologia, lecz zmiana całego podejścia do leczenia. Hematologia intensywnej chemioterapii ustępuje miejsca hematologii terapii celowanej i immunoterapii – bardziej precyzyjnej, skuteczniejszej i często mniej toksycznej. Dla chorego oznacza to bardzo konkretną zmianę:

„Rozpoznanie choroby hematologicznej coraz rzadziej jest jednoznacznym wyrokiem, a coraz częściej początkiem dobrze zaplanowanej sekwencji leczenia.”

Profesor zwraca jednak uwagę, że sam lek nie wystarczy. Nowoczesna hematologia zaczyna się od szybkiej diagnostyki sprawnej kwalifikacji do leczenia oraz możliwości prowadzenia pacjenta jak najbliżej miejsca zamieszkania. Polski arsenał terapeutyczny jest dziś coraz bardziej porównywalny z europejskim, ale – jak mówi profesor – wciąż „gonimy najlepszych”, a organizacja systemu wymaga przebudowy.

Ostre białaczki – nie wolno bagatelizować objawów

Część chorób krwi wymaga decyzji niemal natychmiast. Prof. dr hab. n. med. Agnieszka Wierzbowska, kierująca Pionem Hematologii w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum Onkologii i Traumatologii im. M. Kopernika w Łodzi, ostrzega, że objawy ostrych białaczek – osłabienie, nawracające infekcje, skłonność do siniaczenia czy krwawień – bywają niespecyficzne i łatwe do przeoczenia:

„Ostra białaczka postępuje bardzo szybko – objawy mogą nasilać się w ciągu 1–2 tygodni. Z tego powodu symptomów, które na nią wskazują, nie wolno lekceważyć i trzeba reagować natychmiast.”

Kluczem jest prosta i tania morfologia krwi obwodowej, która pozwala szybko wysunąć podejrzenie choroby i skierować pacjenta do ośrodka hematologicznego, gdzie jest on traktowany priorytetowo. Równolegle wykonywane badania genetyczne umożliwiają dobranie leczenia spersonalizowanego, które poprawia rokowanie.

Przewlekła białaczka limfocytowa – choroba pod kontrolą

Inny rytm ma najczęstsza białaczka w Europie. Prof. dr hab. n. med. Tomasz Wróbel z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu wyjaśnia, że w przewlekłej białaczce limfocytowej często stosuje się strategię „watch & wait”, a klasyczna chemioterapia ustąpiła miejsca nowoczesnym terapiom celowanym:

„Na przewlekłą białaczkę limfocytową nie mamy obecnie leków, którymi możemy chorych wyleczyć, ale dobra wiadomość jest taka, że dysponujemy terapiami, które umożliwiają bardzo skuteczną kontrolę choroby.”

Profesor podkreśla, że dostęp do terapii celowanych jest w Polsce bardzo dobry – nawet lepszy niż w większości krajów europejskich – a terapie ograniczone w czasie pozwalają pacjentom zyskać okresy wolności od leczenia przy zachowaniu tej samej skuteczności co terapie ciągłe.

Szerokie spojrzenie

W ramach kampanii poruszone zostały również inne tematy:

Chłoniaki. Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos omawia rewolucję przeciwciał dwuswoistych. Podkreśla, że zmiana dotyczy nie tylko mechanizmu działania, ale i formy podania leku – część przeciwciał dwuswoistych można podawać w iniekcjach podskórnych. Skraca to czas wizyty, odciąża oddziały dzienne i pozwala prowadzić część leczenia ambulatoryjnie, bliżej miejsca zamieszkania chorego.

Terapia CAR-T. Symbolem nowej ery jest CAR-T – „żywy lek” powstający z przeprogramowanych limfocytów T pacjenta. Prof. dr hab. n. med. Lidia Gil z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, wskazuje, że wyniki bywają spektakularne – w ostrej białaczce limfoblastycznej u dzieci skuteczność sięga ok. 80%. Podkreśla potrzebę kierowania do CAR-T większej liczby kwalifikujących się pacjentów oraz dalszych refundacji, m.in. w szpiczaku plazmocytowym.

Terapie komórkowe i krew pępowinowa. Prof. dr hab. n. med. Katarzyna Drabko z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie wyjaśnia, że szybka dostępność komórek macierzystych z krwi pępowinowej może znacząco poprawiać rokowania, i wskazuje na świetlaną przyszłość allogenicznych terapii komórkowych.

Skazy krwotoczne u kobiet. Dr n. med. Joanna Zdziarska zwraca uwagę, że bardzo obfite miesiączki nie są „urodą” kobiety, lecz mogą być sygnałem nierozpoznanej skazy krwotocznej, która u kobiet bywa diagnozowana późno lub wcale.

Nowotwór a ciąża i płodność. Dr n. med. Elżbieta Wojciechowska-Lampka opisuje rozwój onkopłodności oraz uruchomiony w 2024 roku publiczny program zachowania płodności, dzięki któremu pacjenci coraz częściej nie muszą wybierać między skutecznym leczeniem a marzeniem o rodzicielstwie.

Głos pacjentów. Elżbieta Markowska, prezes Fundacji Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych, przypomina, że pacjent z nowotworem krwi ma prawo do opieki nowoczesnej, równej, skoordynowanej i empatycznej – niezależnie od tego, gdzie mieszka – oraz że sama refundacja leku nie wystarczy bez sprawnej ścieżki pacjenta i opieki wspierającej.