Wsparcie psychiczne pacjenta w trakcie diagnostyki i leczenia

Z cyklu: "Rady młodego lekarza"

Wsparcie psychiczne pacjenta w trakcie diagnostyki i leczenia

Dlaczego wsparcie psychiczne jest ważne?

Choroba, oczekiwanie na diagnozę, pobyt w szpitalu czy konieczność podjęcia leczenia należą do najbardziej stresujących wydarzeń w życiu człowieka. W takich sytuacjach naturalne jest odczuwanie lęku, niepewności, smutku czy poczucia utraty kontroli nad własnym życiem. Emocje te dotyczą nie tylko pacjentów, ale również ich rodzin i bliskich.

Jako studentka ostatniego roku medycyny, która swoją przyszłość zawodową wiąże z psychiatrią, szczególnie zwracam uwagę na to, jak duże znaczenie dla procesu leczenia ma zdrowie psychiczne pacjenta. W codziennej praktyce medycznej często skupiamy się na wynikach badań, procedurach i terapii, tymczasem równie ważne jest to, jak pacjent przeżywa swoją chorobę, czy ma wsparcie oraz gdzie może szukać pomocy w trudnych chwilach.

Celem tego opracowania jest przedstawienie najważniejszych źródeł wsparcia psychicznego dostępnych dla pacjentów w trakcie diagnostyki i leczenia oraz pokazanie, że proszenie o pomoc jest naturalnym elementem dbania o własne zdrowie. Nikt nie powinien pozostawać sam z lękiem, niepewnością czy kryzysem wywołanym chorobą.

Zabierz ze sobą osobę bliską

Jeśli masz jakiekolwiek obawy związane z wizytą u lekarza, wiesz, że czeka Cię trudna rozmowa i nie chcesz być sam, zabierz ze sobą osobę bliską. Mogą to być rodzice, partner lub partnerka, dorosłe dziecko albo każda osoba, której obecność daje Ci poczucie bezpieczeństwa.

Pacjent ma prawo zabrać ze sobą do lekarza osobę towarzyszącą. W sytuacji stresu druga osoba może pomóc zapamiętać przekazywane informacje, zadawać pytania lub po prostu zapewnić wsparcie emocjonalne.

Twoi bliscy mogą również uzyskiwać informacje o Twoim stanie zdrowia, jeśli udzielisz im odpowiedniego upoważnienia. Możesz zrobić to w placówce medycznej lub za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP). Dzięki temu wybrane przez Ciebie osoby będą mogły otrzymywać informacje dotyczące Twojego leczenia również wtedy, gdy sam nie będziesz mógł ich przekazać.

Jak przygotować się do rozmowy z lekarzem?

W stresie łatwo zapomnieć o ważnych pytaniach lub informacjach. Przed wizytą warto przygotować krótką listę zagadnień, które chcesz omówić z lekarzem.

Możesz zapytać między innymi:

• jaka jest proponowana diagnoza,

• jakie badania są konieczne i dlaczego,

• jakie są możliwości leczenia,

• jakie korzyści i ryzyko wiążą się z proponowaną terapią,

• jakie działania niepożądane mogą wystąpić,

• gdzie można uzyskać dodatkowe informacje lub wsparcie.

  
  

Masz prawo prosić o wyjaśnienie niezrozumiałych terminów medycznych oraz o powtórzenie informacji, jeśli nie wszystko udało Ci się zapamiętać.

Emocje są normalną reakcją na chorobę

Każdy człowiek inaczej reaguje na trudną diagnozę lub proces leczenia. Niektórzy odczuwają silny lęk, inni smutek, rozdrażnienie albo poczucie niesprawiedliwości. Mogą pojawić się także problemy ze snem, koncentracją czy codziennym funkcjonowaniem.

Takie reakcje nie oznaczają, że nie radzisz sobie z sytuacją. Są one naturalną odpowiedzią organizmu na stres. Rozmowa z bliskimi, personelem medycznym, psychologiem lub innymi pacjentami może pomóc uporządkować emocje i odzyskać poczucie kontroli nad sytuacją.

Szpitalny psycholog

Jeśli jesteś w szpitalu i czujesz, że sytuacja jest dla Ciebie szczególnie trudna, możesz skorzystać z pomocy psychologa. W wielu placówkach medycznych zatrudnieni są psychologowie wspierający pacjentów i ich rodziny. Wystarczy poinformować lekarza lub pielęgniarkę, że chciałbyś porozmawiać z psychologiem.

Taka konsultacja nie wiąże się z żadnymi negatywnymi konsekwencjami. Jest to profesjonalna pomoc, której celem jest wsparcie pacjenta w radzeniu sobie ze stresem, lękiem, obniżonym nastrojem lub innymi trudnościami emocjonalnymi związanymi z chorobą.

Nie każdy szpital dysponuje psychologiem na każdym oddziale, jednak warto zapytać o taką możliwość. W razie potrzeby lekarz może również zlecić konsultację psychiatryczną.

Nie izoluj się

W okresie choroby wiele osób ogranicza kontakty społeczne. Tymczasem wsparcie rodziny, przyjaciół, współpracowników czy sąsiadów może mieć ogromne znaczenie dla samopoczucia psychicznego.

Nie musisz opowiadać wszystkim o swojej sytuacji zdrowotnej, jednak warto pozostawać w kontakcie z osobami, którym ufasz. Czasami nawet krótka rozmowa telefoniczna, wspólny spacer czy zwykła obecność drugiej osoby pomagają zmniejszyć poczucie samotności.

Organizacje pacjenckie i grupy wsparcia

W wielu chorobach działają organizacje pacjenckie, fundacje oraz stowarzyszenia oferujące wsparcie informacyjne, psychologiczne i społeczne. Kontakt z osobami, które przeszły podobne doświadczenia, może pomóc lepiej zrozumieć proces leczenia, oswoić obawy i uzyskać praktyczne wskazówki dotyczące codziennego funkcjonowania z chorobą. Informacji o organizacjach pacjenckich można szukać u lekarza prowadzącego, w szpitalu lub w Internecie.

Kiedy warto skorzystać z pomocy psychologa lub psychiatry?

Specjalistyczna pomoc może być szczególnie potrzebna, jeśli przez dłuższy czas utrzymują się:

• nasilony lęk,

• obniżony nastrój,

• trudności ze snem,

• problemy z koncentracją,

• utrata zainteresowania codziennymi aktywnościami,

• poczucie beznadziejności,

• wycofanie z kontaktów społecznych.

Wczesne skorzystanie z pomocy specjalisty może znacząco poprawić komfort życia i ułatwić przejście przez proces leczenia.

Rzecznik Praw Pacjenta

W każdej chwili możesz skontaktować się z Biurem Rzecznika Praw Pacjenta pod numerem telefonu 800 190 590. Infolinia działa całodobowo przez siedem dni w tygodniu.

Jeżeli masz wątpliwości dotyczące przestrzegania praw pacjenta, dostępu do świadczeń zdrowotnych lub sposobu udzielania pomocy medycznej, nie wahaj się skorzystać z tego wsparcia. Również kiedy czujesz, że nie możesz przezwyciężyć trudności związanych ze swoim procesem leczenia na infolinii rzecznika praw pacjenta znajdują się profesjonaliści, którzy są gotowi ci pomóc i skierować cię w odpowiednią stronę

Masz prawo współdecydować o swoim leczeniu

Pacjent ma prawo do uzyskania zrozumiałej informacji o swoim stanie zdrowia, planowanych badaniach oraz proponowanych metodach leczenia.

Masz prawo:

• zadawać pytania,

• prosić o dodatkowe wyjaśnienia,

• wyrażać zgodę lub odmowę na proponowane procedury medyczne zgodnie z obowiązującymi przepisami,

• uczestniczyć w podejmowaniu decyzji dotyczących terapii.

  
  

Dobra komunikacja z personelem medycznym pomaga zmniejszyć lęk i zwiększa poczucie bezpieczeństwa.

Centrum Zdrowia Psychicznego

Centra Zdrowia Psychicznego (CZP) oferują bezpłatną pomoc psychologiczną i psychiatryczną dla osób dorosłych znajdujących się w kryzysie psychicznym. Pomoc można uzyskać bez skierowania i bez wcześniejszego zapisywania się na wizytę. Wsparcie przeznaczone jest również dla osób, których stan psychiczny pogorszył się w związku z chorobą własną lub bliskiej osoby.

Jeżeli w Twojej okolicy nie funkcjonuje Centrum Zdrowia Psychicznego, możesz skorzystać z poradni zdrowia psychicznego finansowanych przez NFZ.

Małe kroki mają znaczenie

Jeżeli stan zdrowia na to pozwala, warto zadbać o podstawowe elementy codziennego funkcjonowania:

• regularny sen,

• odpowiednie nawodnienie i odżywianie,

• dostosowaną do możliwości aktywność fizyczną,

• kontakt z bliskimi,

• czas przeznaczony na odpoczynek i relaks.

  
  

Nie wymagaj od siebie zbyt wiele. W okresie choroby najważniejsze jest leczenie i regeneracja organizmu.

Sytuacje nagłe

Jeżeli Ty lub bliska Ci osoba znajduje się w stanie kryzysu psychicznego, który może zagrażać życiu lub zdrowiu, należy niezwłocznie skontaktować się z numerem alarmowym 112 lub 999 albo zgłosić się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego lub izby przyjęć szpitala posiadającego oddział psychiatryczny. Wykaz oddziałów psychiatrycznych znajduje się pod adresem internetowym https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/wykaz-zakladow-psychiatrycznych-i-zakladow-leczenia-odwykowego-17145857 i możesz na tej stronie sprawdzić, które miejsce znajduje się najbliżej twojego miejsca zamieszkania.

---

Przydatne kontakty

Rzecznik Praw Pacjenta

800 190 590 (całodobowo) https://www.gov.pl/web/rpp/rzecznik-praw-pacjenta

Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym

800 70 2222 (całodobowo)

Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży

116 111 (całodobowo)

Pamiętaj – nie musisz przechodzić przez chorobę sam. Pomoc psychologiczna, wsparcie bliskich oraz dostępne instytucje mogą pomóc Ci bezpieczniej i spokojniej przejść przez proces diagnostyki i leczenia.

---

Autor tekstu: Alicja Błaszczyk | 22.06.2026 r.