Pomóc mózgowi się oczyścić. W Słupsku wykonano pierwszą w Polsce operację wspomagającą leczenie choroby Alzheimera

2 godziny temu

4 minut(y) czytania

Cykl: Dobre Strony Medycyny

Pomóc mózgowi się oczyścić. W Słupsku wykonano pierwszą w Polsce operację wspomagającą leczenie choroby Alzheimera

Chirurdzy z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Słupsku 20 października 2026 r. wykonali pierwszą w Polsce mikrochirurgiczną operację, która ma pomóc mózgowi usuwać szkodliwe białka związane z chorobą Alzheimera. Pacjent we wczesnym stadium choroby wyszedł do domu dwa dni później w dobrym stanie. To metoda eksperymentalna: lekarze mówią o technicznym sukcesie, a na ocenę wpływu na pamięć trzeba poczekać.

W skrócie

Co: mikrochirurgiczna operacja łącząca węzły chłonne z żyłami na szyi. Ma ułatwić odpływ szkodliwych substancji z mózgu. Lekarze nie operują samego mózgu.
Gdzie: Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Słupsku (woj. pomorskie), we współpracy z neurologiem z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.
Od kiedy: pierwsza operacja 20 października 2026 r. Komisja bioetyczna zgodziła się na 15 takich zabiegów, kolejny zaplanowano na listopad.
Dla kogo: wybrane osoby we wczesnym stadium choroby Alzheimera, starannie zakwalifikowane przez neurologa.
Najważniejsze: to nowa, eksperymentalna droga wspierania leczenia. Ma uzupełniać leki i opiekę neurologa, a nie je zastępować.

Co to za rozwiązanie?

To mikrochirurgiczna operacja, która ma pomóc mózgowi pozbywać się szkodliwych białek. W chorobie Alzheimera w mózgu gromadzą się m.in. beta-amyloid i białko tau. Mózg ma własny „system sprzątający”, zwany układem glimfatycznym. To sieć, w której płyn mózgowo-rdzeniowy wypłukuje zbędne substancje. Chirurdzy łączą węzły chłonne na szyi z pobliskimi żyłami. Dzięki temu płyn z okolic mózgu może łatwiej odpływać.

„Będziemy łączyć elementy układu limfatycznego z naczyniami żylnymi, aby ułatwić odprowadzanie metabolitów” – wyjaśniał przed zabiegiem główny operator, dr n. med. Daniel Maliszewski (TVN24).

Przebieg pierwszej operacji:

Dwa połączenia węzłów chłonnych z żyłami na szyi, po jednym z każdej strony, wykonane z pomocą robota mikrochirurgicznego.
Trzy dodatkowe połączenia limfatyczno-żylne w okolicy nóg.
Całość trwała ok. 5 godzin, w tym ok. 3,5 godziny sam zabieg.

Gdzie i od kiedy działa?

Pierwszą w Polsce taką operację wykonano 20 października 2026 r. w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Słupsku. Zespół tworzą:

dr n. med. Daniel Maliszewski – chirurg, główny operator,
dr n. med. Ewa Migacz – laryngolog,
lek. Michał Gładysz – chirurg ortopeda, wykonał połączenia limfatyczne,
dr hab. n. med. Kamil Chwojnicki – neurolog z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, kwalifikuje pacjentów.

Zgodę wydała komisja bioetyczna. Obejmuje ona 15 zabiegów. Na świecie podobne operacje wykonują m.in. ośrodki w Korei Południowej, USA, Chinach i na Tajwanie.

Jak pomaga pacjentom?

Najważniejsze jest to, że pierwsza operacja przebiegła zgodnie z planem i bez nieprzewidzianych powikłań.

„Udało się zrealizować cały plan od początku do końca” – mówił dr Maliszewski (TVN24). Pacjent obudził się bez zaburzeń orientacji i 22 października wrócił do domu.

Co ważne dla bezpieczeństwa:

operacja nie dotyka samego mózgu, lekarze pracują na szyi i nógach,
pacjentów kwalifikuje neurolog, m.in. na podstawie badań krwi,
na początek wybrano osobę we wczesnym stadium choroby i bez innych poważnych schorzeń,
stan pacjenta będzie obserwowany co najmniej 2 lata (testy pamięci, badania krwi, snu i rezonans magnetyczny).

Pacjent zgłasza, że lepiej śpi. Lekarze podkreślają jednak, że za wcześnie, by mówić o wpływie na pamięć.

„Spodziewamy się poprawy, ale czy będzie ona wynosiła dziesięć czy dziewięćdziesiąt procent, tego jeszcze nie wiemy” – mówił dr Maliszewski (TVN24).

Dlaczego to ważne?

To pierwszy w Polsce krok w zupełnie nowym kierunku leczenia choroby Alzheimera. Metoda nie zastępuje leków.

„Traktujmy ją raczej jako metodę wspomagającą leczenie” – mówił dr Maliszewski (Nauka w Polsce, PAP). Wyniki kolejnych operacji pokażą, którym chorym może pomóc najbardziej.

Dla kogo i jak skorzystać?

Na razie z operacji mogą skorzystać tylko osoby zakwalifikowane do eksperymentu w Słupsku. Chętnych jest bardzo wielu: zgłosiło się ponad 200 osób, a na zabieg czeka czworo kolejnych pacjentów. Każdy przypadek jest oceniany indywidualnie.

Jak zacząć:

Porozmawiaj z neurologiem prowadzącym o stadium choroby i obecnym leczeniu.
Zapytaj, czy udział w eksperymencie ma sens w Twojej sytuacji.
Nie przerywaj leków na własną rękę – operacja ma je uzupełniać.

Co to oznacza dla pacjenta

W Polsce pojawiła się pierwsza możliwość chirurgicznego wsparcia leczenia choroby Alzheimera – na razie w ramach eksperymentu w Słupsku.
Operacja nie dotyka mózgu, a pierwszy pacjent wrócił do domu po dwóch dniach.
Metoda ma uzupełniać leki i opiekę neurologa, a nie je zastępować.
Na wyniki dotyczące pamięci trzeba poczekać – pacjenci będą obserwowani co najmniej 2 lata.
Jeśli ty lub bliska osoba chorujecie, o możliwych opcjach porozmawiajcie z neurologiem prowadzącym.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej. Decyzję o metodzie leczenia zawsze podejmuj razem z lekarzem.

Pytania i odpowiedzi

Na czym polega operacja wspomagająca leczenie choroby Alzheimera?

Chirurg łączy węzły chłonne na szyi z żyłami, aby szkodliwe substancje łatwiej odpływały z mózgu. Lekarze nie operują samego mózgu.

Gdzie w Polsce wykonuje się operację wspomagającą leczenie Alzheimera?

W Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Słupsku. Pierwszą taką operację w Polsce wykonano tam 20 października 2026 r.

Czy ta operacja wyleczy chorobę Alzheimera?

Nie można tego obiecać. To metoda eksperymentalna, która ma wspierać leczenie lekami, a jej skuteczność trzeba dopiero sprawdzić w kolejnych badaniach.

Czy operacja jest bezpieczna?

Pierwszy zabieg przebiegł bez nieprzewidzianych powikłań, a pacjent wyszedł do domu po dwóch dniach. Lekarze wskazują, że przy dłuższej operacji rośnie ryzyko m.in. przejściowego splątania (majaczenia), dlatego chorym potrzebna jest opieka bliskich przed i po zabiegu.

Kto może się zakwalifikować do operacji w Słupsku?

Na razie osoby we wczesnym stadium choroby, wybrane przez neurologa m.in. na podstawie badań krwi. Jednolite kryteria są dopiero ustalane, a o udziale decydują lekarze.

Ile osób może przejść taką operację?

Komisja bioetyczna zgodziła się na 15 zabiegów w ramach eksperymentu. Zgłosiło się ponad 200 chętnych.

Źródła: