Międzynarodowy Dzień Świadomości Przewlekłej Białaczki Szpikowej
Międzynarodowy Dzień Świadomości Przewlekłej Białaczki Szpikowej. Dlaczego morfologia ma znaczenie?
22 września obchodzimy Międzynarodowy Dzień Świadomości Przewlekłej Białaczki Szpikowej (PBSz, CML) – nowotworu krwi i szpiku, który dzięki rozwojowi współczesnej medycyny w wielu przypadkach można dziś skutecznie kontrolować przez wiele lat.
Przewlekła białaczka szpikowa jest nowotworem wywodzącym się z komórek szpiku. Jej charakterystyczną cechą jest obecność nieprawidłowego genu BCR::ABL1, powstającego w wyniku zmiany określanej jako chromosom Philadelphia. Prowadzi ona do niekontrolowanego namnażania komórek krwi.
Choroba, która może długo nie dawać wyraźnych objawów
Przewlekła białaczka szpikowa jest chorobą rzadką. W Polsce każdego roku rozpoznaje się około 300 nowych przypadków, a zapadalność wynosi około 0,7 przypadku na 100 tys. mieszkańców rocznie. Na świecie również jest to choroba rzadka – według danych Global Burden of Disease w 2021 roku żyło z nią około 64 tysięcy osób, a w ciągu roku odnotowano około 36 tysięcy nowych przypadków.
Problemem może być to, że początkowo choroba często nie daje charakterystycznych objawów. Zmęczenie, osłabienie, utrata masy ciała czy uczucie pełności w jamie brzusznej mogą być łatwo przypisane innym przyczynom.
Dlatego tak ważne znaczenie ma morfologia krwi. Jest to proste, dostępne i stosunkowo niedrogie badanie, które może wskazać nieprawidłowości wymagające dalszej diagnostyki.
Oczywiście sama morfologia nie pozwala rozpoznać PBSz. W przypadku podejrzenia choroby konieczne są specjalistyczne badania potwierdzające obecność wadliwego genu. Ten sam marker jest później wykorzystywany do bardzo dokładnego monitorowania odpowiedzi na leczenie.
Leczenie daje dziś pacjentom zupełnie inne możliwości
Współczesne leczenie PBSz opiera się przede wszystkim na inhibitorach kinaz tyrozynowych (TKI), które blokują działanie nieprawidłowego białka BCR::ABL1. U części pacjentów stosuje się kolejne linie leczenia, a w wybranych sytuacjach również przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych.
Kluczowe znaczenie ma nie tylko rozpoczęcie terapii, ale również jej systematyczne monitorowanie. Regularne oznaczanie poziomu wadliwego genu pozwala ocenić odpowiedź molekularną i odpowiednio wcześnie reagować, jeżeli leczenie nie przynosi oczekiwanych rezultatów.
Od początku jesteśmy blisko pacjentów
Od początku działalności Fundacja Urszuli Jaworskiej wspiera osoby z chorobami krwi oraz ich rodziny. Przez lata angażowaliśmy się również w działania edukacyjne i na rzecz poprawy diagnostyki. Jednym z ważnych tematów, o które przez wiele lat zabiegaliśmy, było wprowadzenie morfologii krwi do badań wykonywanych w ramach medycyny pracy. Ostatecznie nie udało się doprowadzić do takiej zmiany przepisów. Nie oznacza to jednak, że wysiłek ten był bez znaczenia. Wierzymy, że równie ważne jest budowanie świadomości, że morfologia krwi nie powinna być badaniem wykonywanym dopiero wtedy, gdy pojawiają się poważne objawy.
To proste badanie może być pierwszym sygnałem, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego. Może skierować lekarza na właściwą drogę diagnostyczną i – w przypadku niektórych chorób – pozwolić wykryć je na wcześniejszym etapie. Dlatego dziś, w Międzynarodowym Dniu Świadomości Przewlekłej Białaczki Szpikowej, chcemy przypomnieć o jednej prostej rzeczy: warto się badać. Bo współczesna medycyna daje pacjentom coraz więcej możliwości. Ale żeby móc z nich skorzystać, chorobę trzeba najpierw wykryć.
Żródła:
· Krajowy Rejestr Nowotworów (NIO–PIB). Przewlekła białaczka szpikowa – opracowanie dotyczące epidemiologii w Polsce, objawów oraz znaczenia wczesnej diagnostyki. https://onkologia.org.pl/pl/baza-wiedzy/przewlekla-bialaczka-szpikowa
· Hochhaus A. et al. 2025 European LeukemiaNet recommendations for the management of chronic myeloid leukemia. Leukemia. 2025 -– europejski standard postępowania, szeroko stosowany w praktyce hematologicznej. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12310532
· Global Burden of Disease 2021: Chronic Myeloid Leukemia – międzynarodowe dane dotyczące zapadalności, chorobowości i obciążenia chorobą na świecie. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12273037/
Autor: Mariusz Błaszczyk Data: 22/09/2026 r. Widzisz błąd? Napisz: sebastian.gawlik[@]fundacjauj.pl
Przy tworzeniu tej treści posiłkowaliśmy się narzędziami AI zgodnie z przyjętymi przez Fundację zasadami korzystania ze sztucznej inteligencji.
Komentarze