Życie po sepsie. Co wiemy o zespole posepsowym?
- Fundacja Urszuli Jaworskiej
- 7 minut temu
- 3 minut(y) czytania
Życie po sepsie. Co wiemy o zespole posepsowym?
Słowo „sepsa” większości z nas kojarzy się z bezpośrednim zagrożeniem życia. I słusznie – sepsa jest jednym z najpoważniejszych stanów nagłych we współczesnej medycynie. Jej leczenie często wymaga wielodniowego, a niekiedy nawet wielotygodniowego pobytu w oddziale intensywnej terapii (OIT), zastosowania zaawansowanych metod podtrzymywania funkcji życiowych oraz zaangażowania zespołu specjalistów z wielu różnych dziedzin medycyny.
Wypis z oddziału intensywnej terapii jest ogromnym sukcesem – zarówno dla pacjenta i jego bliskich, jak i dla zespołu terapeutycznego. Nie oznacza to jednak, że walka o zdrowie dobiegła końca. Coraz więcej badań wskazuje, że u znacznej części osób, które przeżyły sepsę, proces powrotu do pełnej sprawności trwa jeszcze wiele miesięcy, a niekiedy nawet lat. To właśnie ten etap zdrowienia pozostaje jednym z najmniej dostrzeganych problemów związanych z sepsą.
Życie po sepsie – czym jest zespół posepsowy?
Zespół posepsowy (Post-Sepsis Syndrome, PSS) to zespół długotrwałych następstw zdrowotnych rozwijających się u pacjentów po przebyciu sepsy. Szacuje się, że dotyczy od 30 do nawet 50% osób, które przeżyły ciężką sepsę lub wstrząs septyczny. Objawy mogą utrzymywać się przez wiele miesięcy, a u części pacjentów nawet przez wiele lat.
Co ważne, zespół posepsowy może wystąpić u osób w każdym wieku – zarówno u seniorów, jak i u młodych dorosłych czy dzieci.
Trzy oblicza zespołu posepsowego
Objawy PSS obejmują trzy główne obszary.
1. Powikłania fizyczne
Najczęściej pacjenci zmagają się z:
przewlekłym, nasilonym zmęczeniem,
osłabieniem i utratą siły mięśniowej,
bólami mięśni i stawów,
dusznością pojawiającą się nawet przy niewielkim wysiłku,
obrzękami kończyn,
zaburzeniami snu.
Wiele z tych dolegliwości jest konsekwencją zarówno ciężkiego przebiegu sepsy, jak i długotrwałego pobytu w oddziale intensywnej terapii, unieruchomienia oraz uszkodzenia narządów podczas ostrej fazy choroby.
2. Zaburzenia poznawcze
Sepsa może pozostawić trwały ślad również w funkcjonowaniu mózgu. Wielu pacjentów opisuje tzw. „mgłę mózgową”, której towarzyszą:
zaburzenia pamięci krótkotrwałej,
trudności z koncentracją,
spowolnienie procesów myślowych,
problemy z planowaniem i podejmowaniem decyzji.
Badania pokazują, że u części ozdrowieńców pogorszenie funkcji poznawczych utrzymuje się przez wiele lat po przebytej sepsie.
3. Problemy emocjonalne
Pobyt na oddziale intensywnej terapii jest dla wielu osób doświadczeniem traumatycznym. Nic więc dziwnego, że po zakończeniu leczenia część pacjentów zmaga się z:
depresją,
stanami lękowymi,
napadami paniki,
gwałtownymi zmianami nastroju,
zespołem stresu pourazowego (PTSD), objawiającym się m.in. koszmarami sennymi czy natrętnymi wspomnieniami pobytu w szpitalu.
Problemy natury psychicznej mogą znacząco utrudniać powrót do codziennego funkcjonowania, życia rodzinnego oraz aktywności zawodowej.
Dlaczego po sepsie łatwiej o kolejne zakażenia?
Jeszcze do niedawna uważano, że wraz z ustąpieniem ostrej fazy sepsy układ odpornościowy odzyskuje pełną sprawność. Dziś wiadomo, że u wielu pacjentów dochodzi do długotrwałych zaburzeń funkcjonowania układu immunologicznego. W efekcie osoby, które przebyły sepsę, są bardziej narażone na kolejne infekcje, takie jak zapalenie płuc czy zakażenia układu moczowego. To właśnie nawracające zakażenia należą do najczęstszych przyczyn ponownych hospitalizacji ozdrowieńców.
Czy można leczyć zespół posepsowy?
Nie istnieje jeden lek, który pozwalałby wyleczyć zespół posepsowy. Leczenie opiera się na kompleksowej opiece, dostosowanej do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Najważniejsze elementy terapii obejmują:
rehabilitację ruchową, która pomaga odbudować siłę mięśniową, poprawić wydolność organizmu i zmniejszyć przewlekły ból;
rehabilitację neuropsychologiczną wspierającą powrót funkcji poznawczych;
wsparcie psychologiczne lub psychiatryczne, pomagające poradzić sobie z następstwami traumy, depresją i lękiem;
regularną opiekę lekarską, umożliwiającą wczesne wykrywanie nowych zakażeń oraz monitorowanie odległych następstw sepsy.
Czujność także po wyzdrowieniu
Rosnąca wiedza na temat zespołu posepsowego zmienia sposób postrzegania sepsy. Coraz wyraźniej dostrzegamy, że zakończenie leczenia w oddziale intensywnej terapii nie oznacza końca choroby, lecz początek długiego procesu zdrowienia.
Pacjenci i ich bliscy powinni wiedzieć, że przewlekłe zmęczenie, problemy z pamięcią, trudności z koncentracją czy obniżony nastrój nie są oznaką słabości ani braku motywacji. Mogą być naturalnym następstwem ciężkiej choroby, wymagającym odpowiedniego leczenia i rehabilitacji.
Równie istotna jest tzw. czujność septyczna. Każda nowa infekcja u osoby, która przebyła sepsę, powinna skłonić do szybkiej konsultacji lekarskiej. Wczesne rozpoznanie zakażenia i niezwłoczne wdrożenie leczenia mogą znacząco zmniejszyć ryzyko ponownego rozwoju sepsy oraz poprawić rokowanie pacjenta.
Źródła:
Prescott HC, Angus DC. Enhancing Recovery From Sepsis: A Review. JAMA. 2018;319(1):62–75.
Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, i wsp. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Intensive Care Medicine. 2021;47:1181–1247.
Singer M, Deutschman CS, Seymour CW, i wsp. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801–810.
Iwashyna TJ, Ely EW, Smith DM, Langa KM. Long-term Cognitive Impairment and Functional Disability Among Survivors of Severe Sepsis. JAMA. 2010;304(16):1787–1794.
Sepsis Alliance. Post-Sepsis Syndrome. Materiały edukacyjne dotyczące następstw sepsy.
World Health Organization. Sepsis. Aktualne informacje i zalecenia dotyczące sepsy.
Autor: Ewa Pląsek Data: 05/08/2026 r. Widzisz błąd? Napisz: sebastian.gawlik[@]fundacjauj.pl
Komentarze