"Lex szarlatan" wzmacnia prawa pacjenta i zwiększa ochronę przed pseudomedycyną!

Potrzebna i długo oczekiwana zmiana w ochronie pacjentów!

Z ogromną uwagą i nadzieją przyjęliśmy informację o przyjęciu przez rząd projektu nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta — określanej już jako „lex szarlatan”. To jedna z najważniejszych zmian dotyczących bezpieczeństwa pacjentów w Polsce od wielu lat.

Jako Fundacja od dawna zwracaliśmy uwagę, że obok ogromnego postępu medycyny rozwija się również bardzo niebezpieczne zjawisko pseudomedycyny, dezinformacji zdrowotnej oraz działalności osób wykorzystujących strach, desperację i chorobę pacjentów. Szczególnie dotyka to osób z chorobami nowotworowymi, hematologicznymi, neurologicznymi czy przewlekłymi — czyli tych, którzy często szukają każdej możliwej nadziei.

W ostatnich latach obserwowaliśmy coraz częściej:

• promowanie „cudownych terapii” bez jakichkolwiek dowodów naukowych,

• nakłanianie pacjentów do rezygnacji z leczenia onkologicznego lub specjalistycznego,

• sprzedaż kosztownych suplementów i „terapii alternatywnych” jako rzekomego leczenia chorób,

• podszywanie się pod ekspertów medycznych w internecie i mediach społecznościowych,

• szerzenie dezinformacji podważającej współczesną medycynę i bezpieczeństwo pacjentów.

  
  

Nowe przepisy mają wreszcie dać państwu realne narzędzia do reagowania na takie sytuacje.

Projekt zakłada m.in.:

• możliwość szybkiego działania Rzecznika Praw Pacjenta wobec niebezpiecznych praktyk,

• wysokie kary finansowe za pseudomedyczne działania,

• możliwość publikowania ostrzeżeń publicznych wobec podmiotów stanowiących zagrożenie dla pacjentów,

• wyraźne rozdzielenie działalności wellness czy prozdrowotnej od działań podszywających się pod leczenie medyczne,

• większą ochronę pacjentów przed manipulacją i fałszywymi obietnicami.

  
  

To bardzo ważny sygnał, że zdrowie pacjenta musi opierać się na:

• wiedzy naukowej,

• doświadczeniu specjalistów,

• bezpieczeństwie terapii,

• odpowiedzialności za słowo i rekomendacje zdrowotne.

---

W naszej ocenie szczególnie istotne jest to, że projekt nie uderza w legalne działania związane z wellness, dietetyką, aktywnością fizyczną, jogą, masażem czy profilaktyką zdrowotną. Granica ma pojawiać się dopiero tam, gdzie ktoś zaczyna przedstawiać niesprawdzone metody jako leczenie chorób lub nakłania pacjentów do porzucania terapii medycznych.

Dla organizacji pacjenckich i fundacji działających w ochronie zdrowia to również ważny krok w stronę większego bezpieczeństwa informacyjnego pacjentów. Dezinformacja zdrowotna potrafi dziś realnie wpływać na decyzje terapeutyczne, opóźniać diagnostykę i prowadzić do dramatycznych konsekwencji zdrowotnych. Jednocześnie warto podkreślić, że każda tak szeroka regulacja wymaga ogromnej ostrożności w praktycznym stosowaniu.

Kluczowe będzie:

• bardzo precyzyjne definiowanie pseudomedycyny i dezinformacji,

• unikanie nadużyć interpretacyjnych,

• zachowanie przestrzeni dla rzetelnej debaty naukowej i edukacji zdrowotnej,

• niedopuszczenie do sytuacji, w której przepisy mogłyby ograniczać uczciwe działania edukacyjne lub profilaktyczne.

  
  

Mamy jednak nadzieję, że kierunek tej zmiany będzie przede wszystkim służył temu, co najważniejsze — ochronie pacjentów przed oszustwem, manipulacją i niebezpiecznymi praktykami.

Pacjent ma prawo do: 

• rzetelnej informacji,

• bezpiecznego leczenia,

• terapii opartej na dowodach naukowych,

  
  

Ochrona przed wykorzystywaniem choroby i lęku pacjenta i jego bliskich to zmiany które leżą nam na sercu od lat. I właśnie dlatego uważamy, że jest to bardzo potrzebna i długo oczekiwana zmiana.

Więcej szczegółów o tej ustawie znajdziesz na stronie: https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-prawach-pacjenta-i-rzeczniku-praw-pacjenta2 Prawa pacjenta: https://www.gov.pl/web/zdrowie/prawa-pacjenta

---

Autor: Mariusz Błaszczyk

Data: 15/05/2026 r.

Widzisz błąd? Napisz?: sebastian.gawlik[@]fundacjauj.pl

---