CZYM JEST STWARDNIENIE ROZSIANE
Stwardnienie rozsiane (SM, z ang. multiple sclerosis) nie wybiera – może dotknąć każdego, choć najczęściej diagnozuje się je u młodych dorosłych, zwłaszcza kobiet, między 20. a 40. rokiem życia. To choroba przewlekła, nieprzewidywalna, o twarzy często zbyt złożonej, by ująć ją w jednoznacznej definicji. Dla wielu pacjentów to życiowy zwrot, dla ich bliskich – emocjonalne i praktyczne wyzwanie, a dla systemu opieki zdrowotnej – długoterminowe obciążenie, które wymaga zarówno empatii, jak i racjonalnego podejścia opartego na interdyscyplinarnej współpracy.
Stwardnienie rozsiane to choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy atakuje własne komórki nerwowe, a dokładnie – osłonki mielinowe otaczające włókna nerwowe w mózgu i rdzeniu kręgowym. Z czasem prowadzi to do powstawania blizn (stwardnień), które zakłócają przekazywanie impulsów nerwowych.
Objawy SM bywają bardzo zróżnicowane, bo zależą od tego, które części układu nerwowego są uszkodzone.
Najczęstsze to:
-
problemy ze wzrokiem (zamglenia, podwójne widzenie, ból gałek ocznych),
-
drętwienie lub mrowienie kończyn,
-
osłabienie siły mięśni, problemy z równowagą i koordynacją,
-
przewlekłe zmęczenie, trudności poznawcze (np. problemy z pamięcią i skupieniem),
-
zaburzenia pęcherza i jelit,
-
zaburzenia nastroju, depresja.
Przebieg choroby może mieć różne formy:
-
Nawracająco–remisyjna (RRMS) – pojawiają się nagłe objawy (rzuty), a następnie ustępują (remisje). ~85% osób zaczyna choroba właśnie w tym typie.
-
Wtórnie postępująca (SPMS) – z czasem remisje stają się rzadsze, a objawy coraz trwalsze.
-
Pierwotnie postępująca (PPMS) – od początku objawy pojawiają się i nasilają stopniowo, bez wyraźnych remisji.
Czy stwardnienie rozsiane da się wyleczyć?
Niestety, SM nie ma jednego skutecznego lekarstwa.
Dostępne terapie (tzw. leki modyfikujące przebieg choroby oraz leki objawowe) pozwalają:
-
łagodzić rzuty,
-
spowalniać postęp choroby,
-
poprawić jakość życia pacjentów.
Ilu ludzi choruje na SM w Polsce?
Dane epidemiologiczne pokazują wyraźny wzrost:
-
Według ostatnich analiz Narodowego Funduszu Zdrowia (koniec 2023): 58 878 osób, czyli około 15,6 na 10 000 mieszkańców. Choroba występuje ponad dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn (21,5 vs 9,4 na 10 000 osób).
-
Ogólnie w Polsce mówi się o ponad 50 000 pacjentów ze stwardnieniem rozsianym.
